Viet Han Medical - Cty CP Thiet Bi Y Te Viet Han - May sieu am MEDISON

TS Lê Trường Giang, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết, thuốc lắc là thế hệ thứ ba của á phiện, sau heroin. Dù là "hậu duệ" nhưng sự tàn phá tinh thần và sức khỏe của nó đối với người sử dụng ghê gớm hơn hai đàn anh rất nhiều.

Thuốc lắc là tên gọi của dân nghiện dành cho chất ma túy tổng hợp Ecstasy-xtc-mdma dẫn xuất từ Amphetamine. Trong y học, có giai đoạn Amphetamine được sử dụng điều trị bệnh hen, viêm xoang, trầm cảm. Nhưng khi được dẫn xuất thành Ecstasy, nó bị pháp luật Việt Nam và các nước trên thế giới xếp vào loại ma túy độc hại nhất và nghiêm cấm sử dụng. Nhưng loại ma túy này vẫn lưu thông trên thị trường một cách bất hợp pháp dưới dạng viên, với các tên gọi Yinyang, Adam, Eva, Love, VW, Ice, Mọi da đỏ, Mè đen, Tên lửa, Thiên thần…

Sau khi uống, hít Ecstasy trong vòng 10 đến 20 phút thì thuốc tác động trực tiếp vào não bộ, gây kích thích thần kinh trung ương, tạo ảo giác ở người sử dụng trong nhiều giờ liền. Ảo giác đó làm cho người uống thuốc lắc có trạng thái sung mãn, tự tin, nhiệt độ cơ thể tăng tạo cảm giác nóng bỏng, thích thực hiện những hành vi có cảm xúc mạnh, đặc biệt khi đi kèm với âm thanh có cường độ lớn. Khi thuốc đã ngấm, con người bị kích động cuồng nhiệt và có những hành vi kỳ lạ như lắc lư quay cuồng, la hét, đập phá đồ đạc, cởi bỏ quần áo và quan hệ tình dục tập thể… Càng nguy hiểm hơn là khi đang ở trạng thái hưng phấn, người sử dụng thuốc lắc rất thích cảm giác bay bổng bằng cách lái xe với tốc độ cao. Đặc biệt, khi say thuốc lắc, người ta thích hoạt động liên tục cùng tập thể nên dân chơi lắc thường kết thành hội để chơi chung với nhau.

Tác hại của Ecstasy đối với tinh thần, sức khỏe và tâm lý xuất hiện rất nhanh. Đối với người đã dùng ba ngày liên tục, đến ngày thứ tư nếu không có thuốc là đã bắt đầu có những triệu chứng: Suy sụp, chán chường, lo lắng, trầm cảm hoang tưởng, mất trí nhớ, mất phương hướng; lâu dần sẽ dẫn đến tâm thần. Về thể chất, do cơ thể bị kích động mạnh, tiêu phí năng lượng và mất nhiều nước, thân nhiệt tăng, mất ngủ triền miên, biếng ăn... nên dẫn đến suy kiệt; trạng thái hưng phấn tạo ra từng cơn ảo giác, gây rối loạn nhịp tim dễ dẫn đến trụy tim mạch và đột tử. Khả năng lây nhiễm HIV - SIDA cao vì quan hệ tình dục bừa bãi, không an toàn. Về tâm lý, thuốc lắc kích thích hệ thần kinh trung ương nên thường xuyên tạo trạng thái kích động và căng thẳng; lâu dần người sử dụng thuốc lắc mất khả năng tình dục, nữ thì dễ bị sẩy thai. Rất ít người dùng thuốc lắc biết điều này vì ở giai đoạn đầu, nó có vẻ đẩy mạnh hoạt động tình dục.

Ông Nguyễn Thành Công, Trưởng phòng tuyên truyền Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội TP HCM, cho biết: "Khảo sát cho thấy gần 100% đối tượng nghiện Ecstasy đều đã quan hệ tình dục từ rất sớm. Họ cảm thấy rất thích thú với việc quan hệ tình dục sau khi sử dụng Ecstasy. Người sử dụng thuốc lắc còn lôi kéo bạn tình cùng sử dụng để tìm sự đồng cảm trong quan hệ tình dục, điều này gây nên sự ngộ nhận Ecstasy là loại thuốc hấp dẫn".

Trong những đợt bắt các tụ điểm chơi lắc vừa qua ở TP HCM, có những tay chơi đã ngất tại chỗ vì uống thuốc lắc

Giải thích điều này, ông Giang cho biết, với cơ thể một người bình thường thì việc tiếp nhận 5 mg Ecstasy đã là nguy hiểm. Thế nhưng có những thanh niên mới lần đầu chơi thuốc đã uống nguyên viên với liều lượng cao hơn mấy chục lần nên bị ngộ độc. Hiện nhiều thanh thiếu niên tìm đến loại ma túy gây nghiện này do đua đòi; một số người có hiểu biết lại "đánh bạn" với nó vì tưởng thuốc lắc là loại thuốc tạo hưng phấn cho tinh thần. Họ tin rằng mình sẽ làm chủ được bản thân và thời gian sử dụng thuốc. Nhưng sự thật thì hoàn toàn ngược lại, người sử dụng sẽ lệ thuộc vào thuốc và cuối cùng sẽ tìm đến heroin.

Ông Công cho rằng, hiện nay do giá thành còn khá đắt nên thuốc lắc vẫn chưa phát triển rầm rộ. Thế nhưng tình hình sử dụng thuốc lắc trong thanh thiếu niên hiện nay đã ở mức báo động. Thống kê của Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội TP HCM cho thấy, chỉ trong quý 2 của năm 2005, các ngành chức năng đã triệt phá hàng chục động lắc và tổ chức chữa trị cho hàng trăm em nghiện thuốc lắc. Điều đáng lo ngại là tuổi đời các em còn rất trẻ, hầu hết ở độ tuổi 17-22, cá biệt có em chỉ 15 tuổi.

Các chuyên gia tiên đoán giá thuốc lắc sẽ giảm rất nhanh vào thời gian tới. Vì đây là một loại hóa chất tổng hợp nên dễ sản xuất, dễ vận chuyển và phân phối.

 Một số biện pháp điều trị cho người thân bị nghiện thuốc:

- Cần giữ một tâm lý bình tĩnh khi có người thân, bạn bè sử dụng thuốc lắc. Nên áp dụng biện pháp tâm lý trị liệu, tạo cơ hội gần gũi với người nghiện, tránh truy xét; giúp người nghiện cùng tham gia giải quyết những vấn đề khó khăn của họ, tìm hiểu những nhu cầu cần hỗ trợ của họ.

- Động viên những thái độ tích cực của người nghiện, nhất là trong việc hợp tác chữa trị; tạo điều kiện để người nghiện tự chứng minh sự đúng đắn của mình như lên kế hoạch học tập, làm việc; hạn chế thấp nhất việc vắng nhà buổi tối; giúp người nghiện tự giác kiểm tra nước tiểu để giám sát.

- Cần thiết có những biện pháp kiên quyết nhất định, ví dụ: bảo đảm thực hiện giờ giấc đi lại một cách minh bạch ( Việc gì? Với ai? Ở đâu? Bao lâu? Kết quả ra sao?... )

- Tùy thuộc vào mức độ nghiện, thời gian nghiện mà tìm giải pháp chữa trị phù hợp, nên đưa người nghiện đến các nhà tư vấn tâm lý, cơ sở tư vấn cai nghiện trước khi quyết định hướng cai nghiện.

Lưu ý : đặc tính tâm lý người nghiện thuốc lắc là khủng hoảng đi liền với sự suy sụp và hoang tưởng nên người nghiện dễ có những hành động liều lĩnh, bế tắc, và việc sử dụng thuốc lắc chính là sự chạy trốn nỗi khủng hoảng, suy sụp. Ảo giác do thuốc lắc tạo nên giúp người nghiện có được sự tự tin mà họ mong muốn. Trong cơn vật vã thuốc lắc, người nghiện rất thụ động nhưng lại rất cần được sự cảm thông, trao đổi, chia sẻ của người thân, bạn bè và cộng đồng. Tuy nhiên người nghiện cũng thường hay tranh thủ tình cảm những người giúp đỡ mình để trấn an, thực hiện hành vi tái nghiện, hoặc đôi lúc đặt yêu sách. Do vậy, người thân cần có thái độ kiên quyết nhất định đồng thời với sự kiên nhẫn để giúp họ vượt qua khó khăn này.

Những dấu hiệu nghi ngờ có sử dụng thuốc lắc:

- Ngủ ngày, giấc ngủ chập chờn, uống nhiều nước, thường chuẩn bị nước uống trong cốp xe, trong phòng ngủ, biếng ăn, sức khỏe suy kiệt, mệt mỏi xanh xao, mắt đờ đẫn, thiếu tập trung, trí nhớ kém, hay quên, thường đau bụng, táo bón tiểu gắt, lười vận động.

- Quan hệ với nhóm bạn bè phức tạp, vắng nhà qua đêm thường xuyên với lý do không rõ ràng, nhu cầu sử dụng tiền tăng cao, phản đối rất mạnh trước sự kiểm tra của người lớn, thường giữ “túi nước nhỏ” trong người để đối phó khi bị kiểm tra nước tiểu.

- Tính tình có sự thay đổi lớn, hay cáu gắt, thiếu sự tinh tế, thiếu kiên nhẫn, hay cập rập…

 Ma tuý

Ma túy là tên gọi chung chỉ những chất gây nghiện, chất hướng thần có nguồn gốc tự nhiên hay nhân tạo. Những chất này khi đưa vào cơ thể sông sẽ làm thay đổi trạng thái nhận thức và sinh lý, có thể dẫn đến nghiện.

Phân loại

Dựa theo nguồn gốc sản sinh thì các chất ma túy gồm có:

Ma túy tự nhiên

Ví dụ thuốc phiện, cần sa...

Nguồn gốc:

- Từ nhựa cây thuốc phiện, có trồng ở 12 tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam .

- Từ lá, hoa, quả cây cần sa (còn gọi là bồ đề, cây gai dầu) được ở trồng một số tỉnh giáp ranh biên giới Việt Nam – Campuchia và ở Tây Nguyên .

- Từ lá cây coca, chế ra chất cathinon, có nhiều ở Nam Mỹ .

Ma túy bán tổng hợp

Ví dụ như heroine.

Ma túy tổng hợp

Ví dụ như ecstasy.

Nguồn gốc:

- Các loại ma tuý tổng hợp từ hóa chất độc hại thuốc nhóm amphetamin, methamphetamin...

Các chất ma tuý hướng thần độc hại hơn thuốc phiện 500 lần.

Dựa theo tác động lâm sàng tới tâm sinh lý người sử dụng, ma túy gồm có 3 nhóm:

- Các chất an thần .

- Các chất kích thích .

- Các chất gây ảo giác .

Nguồn gốc và sự phát triển

Ma túy, mà đại diện điển hình là thuốc phiện, đã xuất hiện từ rất lâu trước đây. Hơn 8000 năm trước đây, thuốc phiện đã được người Somai ở tây Á sử dụng, người ta đã biết được những khoái cảm và sự thoải mái hết sức mà thuốc phiện mang lại khi dùng.

Thế kỷ thứ 1, Rioskelires đã miêu tả khá kỹ về thuốc phiện trong cuốn sách "Dược điển luận" của mình. Tuy nhiên ở thời kỳ này, người ta mới chỉ chú trọng đến những khoái cảm, những tác dụng trong chữa bệnh mà thuốc phiện mang lại chứ chưa chú ý tới mặt trái của nó, đó là tác dụng gây nghiện khó cai.

Dấu hiệu nhận biết người sử dụng ma túy

 Sau đây là một vài những dấu hiệu thường gặp ở các người nghiện ma túy:

- Thường xuyên vắng mặt, ít tiếp xúc với mọi người hơn để lấy thời gian sử dụng ma túy: đi vệ sinh lâu hơn, đi ngủ sớm hơn...

- Cần một lượng tiền lớn một cách đột ngột .

- Răng vỡ vụn, mắt lờ đờ...

- Khi say thuốc người nghiện rơi vào trạng thái ảo giác không kiểm soát được ý thức .

- Khi không có thuốc thì ngứa ngáy chân tay, đến cơn thì vật vã ...

 Tác hại của ma túy

Đối với hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số thở trong thời gian ngắn, sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều. Nhiều trường hợp ngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôi khi ngưng thở rất đột ngột.

Chẳng hạn một thanh niên đang cai nghiện đột ngột ngưng thở tử vong không rõ nguyên nhân, khi giải phẫu tử thi thì phát hiện nạn nhân bao heroin bởi một màng mỏng rồi cấy dưới da để thuốc phóng thích từ từ, nhưng bao thuốc đột nhiên vỡ và phóng thích quá nhiều gây ngộ độc.

Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp, tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản...

Theo thông tin trên tạp chí Medical Progress tháng 1 năm 1999, nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả Mỹ đã cho thấy có mối liên quan giữa hút ma túy (nhất là cocaine) và ung thư phổi.

Đối với hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim. Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy. Ngoài ra còn gây nên tình trạng co mạch làm tăng huyết áp.

Đối với hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu gây hưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, cũng có thể gây các tai biến như: co giật, xuất huyết dưới nhện, đột quị...

Đối với hệ sinh dục: Không như người ta thường lầm tưởng, dùng ma túy sẽ làm tăng khả năng tình dục. Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dục suy giảm một cách rõ rệt, và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốc một thời gian khá lâu. Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bị chứng vú to (gynecomastia) và bất lực. Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh.

Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại tử tế bào gan, ảo thính, ảo thị...

Những trình bày trên cho thấy các loại thuốc lắc thực chất cũng chính là một loại ma túy, gây những tác hại rất nghiêm trọng cho người sử dụng.

Những khu vực sản xuất ma túy lớn trên thế giới

Colombia, Afghanistan...